Μονάδα Ισότιμης Πρόσβασης

Αναπηρία

Η Αναπηρία κατά τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας – Π.Ο.Υ ορίζεται ως ένα σύνθετο φαινόμενο που χρησιμοποιείται για να περιγράψει την αλληλεπίδραση μεταξύ της κατάστασης υγείας του ατόμου και του περιβάλλοντος του. Συγκεκριμένα η αναπηρία κατά τον Π.Ο.Υ  προκύπτει  όταν η κατάσταση υγείας του ατόμου συναντά ‘εμπόδια’ στην κοινωνία που αποτρέπουν την ισότιμη συμμετοχή του (έλλειψη προσβασιμότητας ή ο στιγματισμός).

Διεθνής Ταξινόμηση της Λειτουργικότητας, της Αναπηρίας και της Υγείας (ICF):

1. Βλάβη (Impairment): Προβλήματα στη δομή ή τη λειτουργία του σώματος ή του νου (π.χ. απώλεια μέλους, όρασης ή μνήμης).

1. Περιορισμός Δραστηριότητας (Activity Limitation): Δυσκολία στην εκτέλεση καθημερινών ενεργειών, όπως το βάδισμα, η ομιλία ή η επίλυση προβλημάτων.
2. Περιορισμός Συμμετοχής (Participation Restrictions): Εμπόδια που αντιμετωπίζει το άτομο στην πλήρη εμπλοκή του σε κοινωνικές, επαγγελματικές και ψυχαγωγικές δραστηριότητες λόγω του κοινωνικού περιβάλλοντος.

• 0: Καμία δυσλειτουργία (0-4%).
• 1: Ήπια (5-24%).
• 2: Μέτρια (25-49%).
• 3: Σοβαρή (50-95%).
• 4: Πλήρης (96-100%).

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (Π.Ο.Υ.) και τη Διεθνή Ταξινόμηση της Λειτουργικότητας (ICF), η αναπηρία δεν ταξινομείται πλέον σε αυστηρές "κατηγορίες νόσων", αλλά με βάση τη λειτουργικότητα του ατόμου.

Κριτήρια Αξιολόγησης Π.Ο.Υ. (ICF & WHODAS)

Ο Π.Ο.Υ. χρησιμοποιεί το σύστημα ICF (Διεθνής Ταξινόμηση Λειτουργικότητας), το οποίο μετακινεί την εστίαση από τη "διάγνωση" στη "λειτουργικότητα". Τα βασικά εργαλεία είναι:

• WHODAS 2.0: Ένα ερωτηματολόγιο που αξιολογεί τη δυσκολία του ατόμου σε 6 τομείς ζωής (π.χ. επικοινωνία, μετακίνηση, αυτοφροντίδα, κοινωνική συμμετοχή).
• Κλίμακα Διαβάθμισης: Η βλάβη ή ο περιορισμός βαθμολογείται από 0 έως 4:
• 0: Καμία δυσλειτουργία (0-4%).
• 1: Ήπια (5-24%).
• 2: Μέτρια (25-49%).
• 3: Σοβαρή (50-95%).
• 4: Πλήρης (96-100%).

Ο Παγκόσμιος Οργανισμό Υγείας – Π.Ο.Υ αναγνωρίζει τις εξής κύριες μορφές αναπηρίας:

1. Κινητική Αναπηρία (Physical/Motor Disability)

Αφορά περιορισμούς στη σωματική κίνηση, την επιδεξιότητα ή την αντοχή. Περιλαμβάνει καταστάσεις όπως:

• Παράλυση (π.χ. παραπληγία)
• Ακρωτηριασμούς
• Μυϊκή δυστροφία ή εγκεφαλική παράλυση.

2. Αισθητηριακή Αναπηρία (Sensory Disability)

Σχετίζεται με τις αισθήσεις και περιλαμβάνει:

• Οπτική Αναπηρία:Από χαμηλή όραση έως ολική τύφλωση.
• Ακουστική Αναπηρία:Κώφωση ή βαρηκοΐα.

3. Νοητική & Αναπτυξιακή Αναπηρία (Intellectual & Developmental)

Αφορά περιορισμούς στη νοητική λειτουργία και την προσαρμοστική συμπεριφορά:

• Νοητική υστέρηση
• Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος (ΔΑΦ)
• Μαθησιακές δυσκολίες (π.χ. δυσλεξία).

4. Ψυχική Αναπηρία (Mental Health Disability)

Προκύπτει από σοβαρές και χρόνιες ψυχικές διαταραχές, όπως:

• Κατάθλιψη ή διπολική διαταραχή.
• Σχιζοφρένεια.

5. "Αόρατες" Αναπηρίες (Invisible Disabilities)

Χρόνιες παθήσεις που δεν είναι άμεσα εμφανείς αλλά περιορίζουν τη ζωή, όπως:

• Καρδιολογικά ή αναπνευστικά προβλήματα
• Νευρολογικές παθήσεις (π.χ. πολλαπλή σκλήρυνση).

Η Αναπηρία στην Ελλάδα πιστοποιείται επίσημα μέσω του Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕΠΑ),το οποίο λειτουργεί υπό τον ΕΦΚΑ. Η πιστοποίηση βασίζεται στον Ενιαίο Πίνακα Προσδιορισμού Ποσοστού Αναπηρίας (ΕΠΠΠΑ), ο οποίος ορίζει τα ποσοστά αναπηρίας ανάλογα με την πάθηση. Η  διαδικασία για την επίσημη πιστοποίηση ξεκινά έπειτα από αίτηση που υποβάλλεται ψηφιακά στην Εθνική Πύλη Αναπηρίας (epan.gov.gr) για αξιολόγηση από την υγειονομική επιτροπή.

Προσβασιμότητα

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών ορίζει την Ισότιμη Πρόσβαση ως θεμελιώδη αρχή των ανθρωπίνων δικαιωμάτων
«όλα τα άτομα πρέπει να έχουν ίση δυνατότητα πρόσβασης σε εκπαίδευση, υγεία, εργασία, δικαιοσύνη, πληροφορία και δημόσιες υπηρεσίες, χωρίς διακρίσεις».

Ιδιαίτερα στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία (CRPD), η ισότιμη πρόσβαση συνδέεται με:

• την προσβασιμότητα (φυσικό και ψηφιακό περιβάλλον),
• τις εύλογες προσαρμογές (Διακρίσεις),
• την πλήρη και αποτελεσματική συμμετοχή στην κοινωνία.

Ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες - ΕΕΑ

Στην ελληνική εκπαιδευτική νομοθεσία ο ορισμός των Ειδικών Εκπαιδευτικών Αναγκών (ΕΕΑ) δίνεται στον Νόμο 3699/2008 «Ειδική Αγωγή και Εκπαίδευση ατόμων με αναπηρία ή με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες», όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει.

Σύμφωνα με την σχετική νομοθεσία Μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες είναι όσοι για ολόκληρη ή ορισμένη περίοδο της σχολικής τους ζωής, παρουσιάζουν σημαντικές δυσκολίες μάθησης λόγω:

• αναπηρίας (σωματικής, νοητικής, αισθητηριακής),
• αναπτυξιακών διαταραχών (π.χ. αυτιστικού φάσματος),
• ειδικών μαθησιακών δυσκολιών (π.χ. δυσλεξία, δυσαριθμησία),
• διαταραχών λόγου και ομιλίας,
• προβλημάτων συμπεριφοράς ή συναισθηματικών δυσκολιών,
• χρόνιων παθήσεων και χρειάζονται ειδική εκπαιδευτική υποστήριξη, προσαρμογές ή εξειδικευμένες υπηρεσίεςγια να συμμετέχουν ισότιμα στην εκπαιδευτική διαδικασία.

Βασικά σημεία του Ελληνικού Πλαισίου

• Οι ΕΕΑ μπορεί να είναι μόνιμες ή προσωρινές.
• Η υποστήριξη παρέχεται μέσω:
1. Παράλληλης Στήριξης
2. Τμημάτων Ένταξης
3. Ειδικών Σχολείων
4. Υποστηρικτικών δομών (ΚΕΔΑΣΥ κ.ά.)